Του Γιώργου Ι. Κωστούλα

Στις 5 Ιουλίου 2010 ολοκληρώθηκε, στις ΗΠΑ, η σύσταση ενός νέου τύπου φιλανθρωπικού ιδρύματος από τους Bill Gates και Warren Buffett. Με τις δωρεές των δύο πλουσιότερων ανθρώπων του κόσμου να ξεπερνούν τα 60 δισ. δολάρια, το ίδρυμα τους έχει υπερσκελίσει ήδη................



στη διεθνή κατάταξη το Stichting Ingka Foundation στο οποίο ανήκει ο όμιλος ΙΚΕΑ.

Το Fortune της 11ης Ιουλίου 2011 σε άρθρο του με τίτλο "Charity on a grand scale" μας πληροφορεί ότι ένα χρόνο μετά, 69 ακόμη Αμερικανοί δισεκατομμυριούχοι έχουν δεσμευθεί, να διαθέσουν το 50% της περιουσίας τους,( επαναλαμβάνω: της περιουσίας τους) σε παντοειδείς ευεργεσίες, κατά τη διάρκεια της ζωής τους ή μετά θάνατον.

Είναι προφανές, ότι έχουμε να κάνουμε με τα πρώτα αποτελέσματα ενός κινήματος. Τον κατάλογο των ευεργετών κοσμούν εκπρόσωποι του παραδοσιακού καπιταλισμού, αλλά και αυτοδημιούργητοι νεοσσοί, όπως οι 27αρηδες συνιδρυτές του Facebook Μark Zuckerberg και Dustin Moskovitz.

Ο τελευταίος μάλιστα που απεχώρησε το 2008 από το Facebook δήλωσε ότι η φιλανθρωπία πρόκειται να απορροφήσει προοδευτικά σχεδόν όλη του την περιουσία, αφήνοντας στα παιδιά του όχι παραπάνω από 10 εκατ. δολάρια στο καθένα.

Ταυτόσημη και η άποψη του Buffett, εν προκειμένω. Δική του η παρακάτω απάντηση, σε σχετική ερώτηση: "Στα παιδιά πρέπει να αφήνουμε αρκετά χρήματα ώστε να κάνουν αυτά που επιθυμούν, αλλά όχι (τόσο) αρκετά ώστε να μην κάνουν τίποτα...".

Οι παραπάνω φιλανθρωπικές επιδόσεις συνεχίζουν και με το παραπάνω την παράδοση των μεγάλων Αμερικανών ευεργετών, που από νωρίς ενστερνίστηκαν την άποψη του Andrew Carnegie, "ότι οι τεράστιες περιουσίες προέρχονται από τις κοινωνίες και σ΄ αυτές πρέπει να επιστρέφουν". Και ακόμα τη σκέψη του Alfred Worth Whitehead: "Mια μεγάλη κοινωνία είναι εκείνη της οποίας οι επιχειρηματίες σκέφτονται και αισθάνονται μεγαλόπνοα και περήφανα γι΄ αυτό που κάνουν".

Αυτά στις ΗΠΑ. Μεγάλη παράδοση στην ευεργεσία είχαμε όμως και στην Ελλάδα. Τί άραγε συνέβη σε εμάς και η σειρά των μεγάλης κλίμακας ευεργετών του 19ου αιώνα δεν είχε τη συνέχειά της στον 20ο αιώνα και στις μέρες μας;

Μολονότι σε συνεχή αντιμαχία με τους εσωτερικούς τους δαίμονες, κραταιοί ομοεθνείς μας, που πέρναγαν τις μέρες τους σκυφτοί μετρώντας συνεχώς κέρδη και ζημίες κατόρθωσαν, σε κάποια στιγμή του βίου τους, να γίνουν εντυπωσιακά δοτικοί προς την "διακονιάρα, εν κινδύνω πατρίδα". Για πολλούς είχε έλθει η ώρα να αναφωνήσουν το "αρκετά ηργάσθην περί εμαυτού" του Νικ. Στουρνάρη.

Εκτατέ, η φιλανθρωπία αυτής της κατηγορίας θα σιγήσει στην Ελλάδα, με εξαίρεση τις δυο νεοελληνικές δωρεές νέου τύπου των ιδρυμάτων Ωνάση και Νιάρχου.

Αρμόδιος υπουργός της παρούσας κυβέρνησης εμφανίστηκε απαισιόδοξος σε ερώτηση γύρω από το ενδιαφέρον των Ελλήνων επιχειρηματιών-επενδυτών, εκπροσώπων του μεγάλου κεφαλαίου, για τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. "Προτιμούν, ενδεχομένως, να επενδύσουν στην ελληνική χρεοκοπία μέσω της αγοράς ασφαλίστρων κινδύνου", ήταν η απάντησή του σε σχετική ερώτηση.

Υπάρχει μεγάλη δυσκολία να το πιστέψει κανείς αυτό. Είναι δυνατόν να μην υπάρχουν ή να μην μπορούν Έλληνες επιχειρηματίες να διακρίνουν ότι τα κεφάλαια τους θα μπορούσαν, κάτω από τις παρούσες συνθήκες, να γίνουν γόνιμα γι΄ αυτούς και συγχρόνως χρήσιμα σε μια αναξιοπαθούσα πατρίδα;

Η πρόβλεψη-αναφορά στο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα για ένα, όπως έχει ονομασθεί, νέο "Σχέδιο Μάρσαλ", δίνει μια πρώτης τάξεως ευκαιρία επανεισροής ελληνικών επιχειρηματικών κεφαλαίων στην ελληνική πραγματική οικονομία, δίνοντας ελληνικό χρώμα στην επιχειρούμενη επανεκκίνηση της οικονομίας. Τα κεφάλαια αυτά υπάρχουν. Τα είδαμε, είτε να αποσύρονται από την οικονομία κατά τις φάσεις της αποβιομηχανοποίησής της, είτε να ενθυλακώνονται πρόσφατα, ως παρά φύσει χρηματιστηριακές υπεραξίες.

Ας το δει αυτό η κυβέρνηση, λαμβάνοντας υπόψη τις δυσκολίες -αντικίνητρα, που δικαιολογημένα κάνουν τουλάχιστο σκεπτικούς κάποιους, είτε δυνητικούς ευεργέτες να προσφέρουν, είτε επιχειρηματίες να εμπλακούν σε κρατικές δοσοληψίες.

Οι δυσκολίες έχουν να κάνουν κυρίως με την πρώτη από τις παραπάνω κατηγορίες οικονομικά κραταιών συμπατριωτών μας, αυτή των ευεργετών.

Πρώτη δυσκολία: η ανησυχία των δωρητών για την τύχη των δωρημάτων τους. Το έχουμε δει αυτό και στο παρελθόν. Ακραία περίπτωση, αυτή του Ευαγγέλη Ζάππα, στη διαθήκη του οποίου περιγράφονται εξαντλητικά, ακόμα και ο τρόπος λειτουργίας της σχολής οικοκυρικής, στη γενέτειρά του το μικρό χωριό της Ηπείρου, Λέμποβο.

Στους παραπάνω, υπαρκτούς αναμφίβολα, φόβους πρέπει να προστεθεί και η επισημασμένη, ακόμα και από τους Gates-Buffett, δυσκολία να εντοπίσει κανείς φορείς ικανούς να απορροφήσουν μια δωρεά της τάξεως των 10 εκατ. ευρώ.

Εξού και η ανάγκη για τους νέου τύπου ευεργέτες, οι οποίοι αντιμετωπίζουν με επιχειρηματική διάθεση τη διαχείριση των δωρεών τους. Βλέπε και τα καθ΄ ημάς αντίστοιχα παραδείγματα των δυο ιδρυμάτων Ωνάση και Νιάρχου, που προτίμησαν την παράδοση των δωρημάτων τους: "με το κλειδί στο χέρι".

Μια δεύτερη δυσκολία, άλλης τάξεως ομολογουμένως, εντοπίζεται στο φόβο πολλών νεοελλήνων επιχειρηματιών, ότι η οποιαδήποτε προσφορά τους δεν θα έχει την υποδοχή και την αποδοχή που θα ήθελαν, αφού η προέλευση της περιουσίας πολλών δεν ήταν και τόσο άμεμπτη. Γιατί, όπως συνέβη και κατά το παρελθόν, η υποδοχή των ευεργεσιών δεν ήταν πάντα ομόθυμη.

Τον βίο και την πολιτεία ευεργετών όπως π.χ. οι Ζωσιμάδες, ο Απλανής, ο Βαρβάκης δεν θα τον σκιάσουν υποψίες σαν εκείνες, που βάρυναν τις δραστηριότητες άλλων, στους οποίους ο πειρασμός μιας ορισμένης απολαβής μάλλον δεν έμεινε εντελώς αναπάντητος. Ποτέ την καλή γνώμη των άλλων δεν μπορεί να τη σιγουρέψει κανείς. Ποτέ, με άλλα λόγια, δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι θα του προσμετρηθεί η αξιομισθία, που πιστεύει ότι του αναλογεί.

Πάντως, παρά τα παραπάνω που προσπαθούν να αναλύσουν (!), ακόμα και την έννοια του ατομικού κατορθώματος στην αντίληψη ενός μεγαλοπλούσιου, η μόνη ευκαιρία για τον πλούσιο να γίνει επώνυμος είναι να άρει την ανωνυμία του δια της "μεταδόσεως εκ του περισσεύματος", μέσα δηλαδή από τη φιλανθρωπία. Μια πατερική διάκριση ασκεί μια αδιακρισία, μάλλον μια αδικία, επιφυλάσσοντας ένα επαχθές προνόμιο κατά του πλουσίου της ευαγγελικής παραβολής. Ο πλούσιος είναι στην παραβολή ανώνυμος. Κι αυτό γιατί η μομφή κατά του πλουσίου είναι καθολική. Δηλαδή, κατά παντός πλουσίου.

* O κ. Κωστούλας είναι τέως γενικός διευθυντής εταιρειών του ευρύτερου χρηματοπιστωτικού τομέα. Ένα νέο βιβλίο του, με τίτλο: <<ΔΙΑΒΑ-ΖΩΝΤΑΣ με το μολύβι στο χέρι>>, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΠΤΑΛΟΦΟΣ.


gcostoulas@gmail.com



capital.gr
 
Top