Τα ΜΜΕ οργίαζαν όταν στις 23 Ιουνίου ανακοινώθηκε ότι η κυβέρνηση Ομπάμα, από κοινού με την Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ), είχαν αποφασίσει να αποδεσμεύσουν 60 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου από τα παγκόσμια στρατηγικά αποθέματα. Επρόκειτο για μία........



 επίσημη απόδειξη ότι γινόταν κάτι απτό για την ανακούφιση του κόσμου από την «παγκοσμίων διαστάσεων έλλειψη σε πετρέλαιο», όπως γράφτηκε ουκ ολίγες φορές – λόγω του συνεχιζόμενου εμφυλίου στη Λιβύη και της συνεπαγόμενης μείωσης της παραγωγής πετρελαίου στη χώρα.

Έως την Πέμπτη το βράδυ και αργότερα την Παρασκευή, τα τηλεοπτικά κανάλια σε όλη την αμερικανική επικράτεια μιλούσαν για το πώς αυτή η ανακοίνωση προκαλούσε ήδη δραματική μείωση της τιμής του αργού.

Λόγω του κλίματος ενθουσιασμού που είχε προκύψει από τη μεγάλη είδηση για την ενέργεια, θα μπορούσαμε ίσως να συγχωρέσουμε τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, επειδή άφησαν να διαφύγουν της προσοχής τους κάποιες ειδήσεις σχετικά με το πετρέλαιο που είχαν ανακοινωθεί την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα.

Μόλις έξι μέρες νωρίτερα, το Bloomberg είχε δημοσιεύσει την ανακοίνωση του American Petroleum Institute (API) που έλεγε τα εξής: «Το Μάιο τα αποθέματα αργού των ΗΠΑ ανήλθαν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 31 ετών, καθώς τα διυλιστήρια άρχισαν να διυλίζουν λιγότερο αργό λόγω της μείωσης της ζήτησης στη βενζίνη». Η ιστοσελίδα του API ήταν ακόμη πιο συγκεκριμένη: «Η διανομή βενζίνης υποχώρησε το Μάιο σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2010 αλλά και από τις αρχές του έτους, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου. Για το μήνα Μάιο υποχώρησε στα 9,2 εκατ. βαρέλια την ημέρα, που αποτελεί χαμηλό οκτώ ετών, χωρίς να περιλαμβάνεται ο Μάιος του 2009».

Γιατί, λοιπόν, ο Λευκός Οίκος απελευθέρωσε τα αποθέματα;

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΛΛΕΙΨΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

Ο λόγος δεν ήταν η έλλειψη της προσφοράς. Στην ιστοσελίδα της ίδιας της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας αναφέρεται ότι τα αποθέματα πετρελαίου στη διάρκεια της τελευταίας εβδομάδας του Μαΐου ξεπερνούσαν τον απόλυτα φυσιολογικό αριθμό των 373,8 εκατ. βαρελιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της κυβέρνησης, θα έπρεπε κανείς να ανατρέξει πίσω στο καλοκαίρι του 1990 για να βρει τόσο πλούσια διαθέσιμα. Κανοντας μία άμεση σύγκριση βλέπουμε ότι τον Ιανουάριο του 1999, όταν η βενζίνη πωλούνταν 1 δολάριο το γαλόνι και η τιμή του πετρελαίου είχε πέσει στα σχεδόν 10 δολάρια το βαρέλι, τα αποθέματα αργού των ΗΠΑ είχαν ξεκινήσει τη χρονιά με 321 εκατομμύρια βαρέλια.

Αλλά δεν είναι μόνο τα αποθέματα πετρελαίου της Αμερικής που έχουν σημασία. Έτσι, αξίζει να σημειωθεί ότι την ημέρα πριν την ανακοίνωση απελευθέρωσης του πετρελαίου, η Platt’s δημοσίευσε ένα άρθρο σχετικά με τη ζήτηση ενέργειας της Κίνας. Το άρθρο καταδείκνυε ότι η συνολική ζήτηση της χώρας για πετρέλαιο αυξανόταν - αλλά, «σε συνδυασμό με την αύξηση της παραγωγής, η μείωση της κατανάλωσης συνέβαλε στην αύξηση των αποθεμάτων και τα αποθέματα παραγώγων πετρελαίου στο τέλος του προηγούμενου μήνα ήταν κατά 1 εκατ. μετρικούς τόνους υψηλότερα σε σύγκριση με ένα χρόνο πριν. Έτσι, ενώ τα αποθέματα αργού των ΗΠΑ βρίσκονταν κοντά σε ιστορικά υψηλά, τα αποθέματα της Κίνας επίσης αυξάνονταν, αν και κατά πολύ λιγότερο.

Σε ό,τι αφορά την Ευρώπη, μόλις πριν από δύο μήνες ο Διευθύνων Σύμβουλος της Exxon (XOM), Rex Tillerson, δήλωσε στους Financial Times ότι τα αποθέματα στις ΗΠΑ ήταν «κοντά σε επίπεδα ρεκόρ» και ότι τα αποθέματα σε Ευρώπη και Ασία ήταν εντός των φυσιολογικών ορίων. «Τουτέστιν, υπάρχει άφθονο πετρέλαιο στην αγορά».

Η ΖΗΤΗΣΗ ΠΕΘΑΙΝΕΙ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Μετά την ανακοίνωση, τα ΜΜΕ έσπευσαν να αναφέρουν ότι η απελευθέρωση της ποσότητας αυτής πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα είχε μειώσει την τιμή του αργού κατά 4 δολάρια το βαρέλι. Από πότε άρχισαν να υπολογίζουν; Νωρίς το πρωί της ίδιας μέρας που έγινε η ανακοίνωση, η σελίδα τιμών εμπορευμάτων του Bloomberg έδειχνε ότι το αργό West Texas Intermediate (τύπου light sweet) πωλούνταν αντί 93,08 δολαρίων. Και ακριβώς την ίδια ώρα το επόμενο πρωί, η τιμή ήταν στα 91,71 δολάρια, μια καθαρή μείωση μόλις 1,37 δολαρίων το βαρέλι.

Ακόμα πιο σημαντική όμως ήταν η είδηση ότι το πετρέλαιο που θα απελευθερωνόταν από τα στρατηγικά αποθέματα των ΗΠΑ θα είχε τιμή εξάσκησης 112,79 δολ. το βαρέλι, με βάση τις πωλήσεις αργού των προηγούμενων πέντε ημερών, τύπου light sweet της Λουιζιάνα, το οποίο θεωρείται κορυφαίας ποιότητας και είναι από τα πλέον προτιμώμενα στην αγορά. Αλλά ο μόνος τρόπος που θα μπορούσε το απευλευθερωμένο απόθεμα πετρελαίου να μειώσει πραγματικά την τιμή της αγοράς είναι μέσω της αύξησης της ποσότητας του πετρελαίου που προτιμάται από τα πιο πολλά διυλιστήρια, παίρνοντας έτσι κάποια από την πίεση που ασκεί η ανάγκη για άλλα είδη αργού πετρελαίου.

Αυτό που ίσως ευθύνεται ακόμη περισσότερο για την άρση της πίεσης από όλα τα είδη πετρελαίου είναι η πτώση της ζήτησης για βενζίνη. Στην πραγματικότητα, η τιμή του πετρελαίου είχε ήδη υποχωρήσει κατά 16% κατά τη διάρκεια των δύο εβδομάδων πριν την κοινή απόφαση ΗΠΑ - ΙΕΑ, και μάλιστα για αυτόν ακριβώς το λόγο. Μέσα στον ενθουσιασμό εκείνης της ημέρας, κανείς δεν έδωσε σημασία στη μελέτη της Federal Highway Administration (Ομοσπονδιακής Διεύθυνσης Αυτοκινητοδρόμων), που καταδείκνυε ότι ο αριθμός των μιλίων που διανύονται από τους τους Αμερικανούς αυτοκινητιστές είχε πέσει κατά 2,4% τον προηγούμενο μήνα, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 6,1 δισ. διανυθέντα μίλια λιγότερα.

Αυτό θα μπορούσε επίσης να εξηγήσει γιατί οι τιμές της βενζίνης στις αγορές futures είχαν αρχίσει να πέφτουν από τις αρχές Μαΐου.

ΣΤΟΧΟΣ ΟΙ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΟΙ;

Ορισμένοι ισχυρίστηκαν, μιλώντας στον Τύπο, πως η κίνηση της IEA στόχευε απευθείας στους κερδοσκόπους, οι οποίοι, όπως ανέφερε πρόσφατα ο επικεφαλής της Επιτροπής Προθεσμιακών Συναλλαγών σε Εμπορεύματα, Gary Gensler, ελέγχουν το 88% όλων των συμβολαίων αργού WTI. Αν η εκτίμηση ισχύει, τότε μένει στους «νόμιμους» επενδυτές μόνο το 12% των υφιστάμενων συμβολαίων. Αν όμως αυτό ήταν αληθές, κάποιος θα σκεφτόταν πως η κυβέρνηση θα έπρεπε να έχει ορίσει χαμηλότερη τιμή εξασκήσεως για το καλύτερο πετρέλαιο της χώρας μας, δηλαδή κάτω από 112,79 δολάρια το βαρέλι, προκειμένου να διασφαλίσει ότι αυτοί οι κερδοσκόποι θα αναθεωρούσαν το ύψος των επενδύσεων τους σε πετρέλαιο.

Εκεί εντοπίζεται το πρόβλημα. Πράγματι, ο Tillerson της Exxon δήλωσε στις 12 Μαΐου στο Κογκρέσο πως με βάση την πρόσφορά και τη ζήτηση, η τιμή του πετρελαίου θα έπρεπε να κυμαίνεται μεταξύ των 60 και 70 δολαρίων το βαρέλι. Αν όμως η κυβέρνηση λάμβανε όντως αποφασιστικά μέτρα για φέρει την τιμή του αργού πιο κοντά σε αυτήν που ορίζεται από την τομή των καμπυλών προσφοράς και ζήτησης, ποια θα ήταν η επίπτωση για το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα;

Εξάλλου, επιτρέπουμε μόχλευση έως και 30:1 για τους κερδοσκόπους όταν αγοράζουν συμβόλαια εμπορευμάτων και αυτός είναι από τους βασικούς λόγους που η τιμή του αργού είναι αρκετά υψηλότερα σε σχέση με την τιμή που ορίζεται από την προσφορά και τη ζήτηση. Είναι όμως παράλληλα ναρκοπέδιο και για τους κερδοσκόπους. Τι θα γινόταν αν ξαφνικά έβλεπαν ότι η αξία των συμβολαίων που είχαν έως τώρα στο χαρτοφυλάκιό τους αντιστοιχεί μόνο στο 65% της ονομαστικής τους αξίας; Οι ζημιές από τη μοχλευση θα έφταναν με γοργούς ρυθμούς τα δεκάδες δισ. δολάρια. Είναι δύσκολο να καλυφθεί αυτό το είδος margin, για να μην αναφέρω τον πανικό που θα κατέκλυζε πάλι το χρημαοικονομικό σύστημα.

Έως τώρα ακούμε πως η μόνη επίδραση της απελευθέρωσης των αποθεμάτων στην αγορά ήταν τα κακά στοιχήματα στο spread της τιμής του αργού τύπου sour του Dubai, σε σχέση με το Brent. Αξίζει να σημειωθεί, ότι έξι μέρες μετά, η τιμή του West Texas Intermediate ήταν υψηλότερη από ότι πριν την ανακοίνωση της ΙΕΑ. Αλλά και η τιμή της βενζίνης, παρά τη μειούμενη ζήτηση, έχει επιστρέψει πίσω στα 3 δολάρια το γαλόνι.

ΟΙ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΟΙ ΕΛΕΓΧΟΥΝ ΤΟ 88% ΤΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΤΟΥ WTI

Όλος ο ενθουσιασμός γύρω από την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων μοιάζει με πολύ κακό για το τίποτα. Γιατί είναι πιθανό –αν και θα μπορούσε να είναι μόνο μια προσωρινή κατάσταση- το πετρέλαιο να βρισκόταν ούτως ή άλλως στην αρχή μιας βραχυπρόθεσμης πτωτικής πορείας προς πιο λογικά επίπεδα τιμών, είτε είχε απελευθερωθεί από τα στρατηγικά αποθέματα είτε όχι. Είναι γεγονός πως η καθαρή τιμή του αργού στις αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης είχε ήδη υποχωρήσει 11% στο β’ τρίμηνο.

Είναι ώρα να πούμε πως θα ακριβώς πρέπει να βλέπουμε τις αγορές των futures πετρελαίου. Δεν υπάρχει πραγματική ζήτηση για το πετρέλαιο, αυτό καθαυτό. Αυτό που υπάρχει, είναι ζήτηση για διυλισμένα καύσιμα.

Αυτό που έχουμε δει πολλές φορές, σίγουρα φέτος αλλά και το 2008, είναι πως οι κερδοσκόποι θεωρούν το πετρέλαιο «θήραμα» να κυνηγήσουν. Το γεγονός αυτό ωθεί τις εταιρείες διύλισης, προκειμένου να διασφαλίσουν την κερδοφορία τους να βρίσκουν τρόπους να διαθέτουν λιγότερα από τα διυλισμένα προϊόντα τους στην αγορά διαπραγμάτευσης. Αυτός είναι ένας λόγος, πιθανότατα ο κυριότερος λόγος, για τον οποίο φέτος είδαμε την αξιοποίηση των δυνατοτήτων διύλισης να υποχωρεί αρκετά χαμηλότερα από τα επίπεδα που θεωρούνται κανονικά. Αν τα διυλιστήριά μας αξιοποιούσαν πλήρως την παραγωγική τους δυναμικότητα θα παρατηρούσαμε έναν τεράστιο και μη ελεγχόμενο κορεσμό στα πάντα, από τη βενζίνη έως το πετρέλαιο θέρμανσης και το καύσιμο αεροσκαφών –που θα οδηγούσε στην πτώση των τιμών αυτών των προϊόντων στην προθεσμιακή αγορά, και θα κληροδοτούσε ζημιές στις εταιρείες διύλισης.

Στο πραγματικό κόσμο, θα έπρεπε να είναι η ζήτηση, η προσφορά και η τιμή αγοράς καυσίμων οι μόνοι παράγοντες που θα καθόριζαν τί είναι πρόθυμες να πληρώσουν οι εταιρείες διύλισης για το πετρέλαιο και όχι να συμβαίνει το αντίθετο. Αυτό από μόνο του εξηγεί πώς οι κερδοσκόποι, ελέγχοντας το 88% των συμβολαίων αργού WTI (και ενδεχομένως παρόμοια ποσοστά σε άλλους τύπους αργού σε όλο τον κόσμο), έχουν διαστρεβλώσει την διάρθρωση της τιμής του πετρελαίου εις βάρος της οικονομίας μας.

Θυμηθείτε απλά, ακόμα και όταν ο Τύπος συνέχιζε να μεταδίδει πως υπάρχει έλλειψη προσφοράς πετρελαίου παγκοσμίως –κάτι που αρνήθηκαν ακόμα και οι ίδιοι οι επικεφαλής των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών- η API ανακοίνωσε πως η ζήτηση για βενζίνη υποχώρησε σε χαμηλό 8 ετών το Μάιο.

Το πετρέλαιο λοιπόν είχε ήδη πάρει την κατιούσα, λόγω της εξασθένισης της ζήτησης για διυλισμένα καύσιμα. Και αν τα media είχαν εστιάσει σε αυτό το ζήτημα, πιθανότατα οι τιμές θα είχαν υποχωρήσει ακόμη περισσότερο.

Ο Ed Wallace έχει κερδίσει το Βραβείο Gerald R. Loeb για τη δουλειά του στην επιχειρηματική δημοσιογραφία, που του απονεμήθηκε από την Anderson School of Business του Πανεπιστημίου UCLA, και είναι μέλος της Αμερικανικής Ιστορικής Ένωσης. Σχολιάζει τις νέες εκδόσεις αυτοκινήτων κάθε Παρασκευή στις 7:15 στο Fox Four΄s Good Day, συμμετέχει με άρθρα του στο Businessweek.com, και είναι παρουσιαστής του δημοφιλούς πρωινού talk show, Wheels, το Σάββατο από τις 8:00 έως τη 1:00 στο σταθμό 570 KLIF AM. E-mail: wheels570@sbcglobal.net. Μπορείτε να διαβάζετε όλες τις νέες δουλειές του στην ειδησεογραφική ιστοσελίδα του www.insideautomotive.com.
capital.
 
Top